Blizna po cesarskim cięciu nie musi ciągnąć ani boleć – rola silikonu w regeneracji skóry
Rocznie ponad 100 milionów ludzi na świecie cierpi z powodu problematycznych blizn. Rozległe blizny po oparzeniach, zabiegach chirurgicznych lub po cesarskim cięciu są źródłem dolegliwości fizycznych i psychicznych [1]. Kluczem do sukcesu w pielęgnacji blizn jest zrozumienie fizjologii procesu gojenia oraz wdrożenie metod o udowodnionej skuteczności klinicznej.
Gojenie ran i powstawanie blizny
Proces gojenia rany to skomplikowana kaskada zdarzeń. Aby ułatwić ten proces i zapobiec powstaniu problematycznej blizny można zadziałać w każdej fazie gojenia. Jeśli rana jest pooperacyjna (jak np. po cesarskim cięciu), to lekarz operujący wdraża odpowiednie techniki chirurgiczne, żeby wspomóc późniejsze gojenie.
Po operacji rozpoczyna się gojenie, a wtedy konieczna jest odpowiednia pielęgnacja rany: oczyszczanie i dezynfekcja, opatrunki specjalistyczne oraz żywienie medyczne ze zwiększoną podażą białka. Jednak nawet pomimo wzorowo przeprowadzonej operacji i późniejszej pielęgnacji rany, są obszary ciała bardziej narażone na powstanie blizny i trudno jest jej zapobiec.
Pielęgnację blizny można rozpocząć dopiero po całkowitym zagojeniu rany, czyli w momencie, gdy odpadną strupy i będzie widać świeżą tkankę. Zbyt wczesna aplikacja jakichkolwiek preparatów na niezagojoną ranę może doprowadzić do infekcji lub rozejścia się brzegów rany. Dlatego zawsze należy najpierw skonsultować się z lekarzem prowadzącym, czy można już wdrożyć postępowanie przeciw bliznom, czy lepiej jeszcze chwilę poczekać.
Złoty standard: Preparaty silikonowe
Jeśli zapytaliby Państwo o najskuteczniejszy preparat dostępny w aptece, moją odpowiedzią zawsze będzie silikon. Jest to metoda profilaktyki i leczenia blizn z najwyższym poziomem skuteczności, lepszym niż wazelina i standaryzowany wyciąg z cebuli [1].
Silikon (w formie żelu lub plastrów) tworzy na powierzchni blizny półprzepuszczalną warstwę. Zwiększa ona uwodnienie warstwy rogowej naskórka, co normalizuje produkcję kolagenu przez fibroblasty. Zapobiega dzięki temu powstawaniu blizn przerostowych oraz keloidów. Dodatkowo, warstwa silikonu tworzy barierę ochronną przed drobnoustrojami i drażniącymi czynnikami zewnętrznymi.
Praktyczne wskazówki dla pacjentek
W stosowaniu silikonów kluczowe jest dopasowanie postaci do miejsca powstania blizny i rodzaju zagojonej rany. Żele lub plastry silikonowe powinny być stosowane przez minimum 8-12 tygodni, a przy starszych bliznach nawet dłużej. Z tego powodu do blizn pooperacyjnych i po cesarskim cięciu bardziej praktyczne są plastry silikonowe, tworzące stałą barierę i zmniejszające napięcie brzegów rany [2]. Dzięki temu blizna stopniowo przestaje ciągnąć, Plastry stanowią również dodatkową osłonę przed podrażnieniem zmiany przez ubranie. Tę postać silikonu można ciąć i dopasowywać do potrzebnej wielkości i kształtu. Natomiast okluzja, którą zapewniają plastry silikonowe, jest stała – trwa w sposób ciągły, dopóki plaster jest przyklejony.
W miejscach widocznych (np. blizny potrądzikowe, blizny na twarzy) lub ruchomych (okolice stawów) lepiej zastosować niewidoczny po wyschnięciu żel silikonowy. Okluzja jest bardziej efektywna w momencie aplikacji żelu na bliznę, w tym przypadku nie ma też mechanicznej osłony przed drażniącym działaniem ubrań. Aplikację produktu należy powtarzać przynajmniej 2 razy dziennie, w połączeniu z masażem uszkodzonych miejsc.
Żel silikonowy posiada wiele praktycznych zalet:
• możliwość dokładania preparatu w trakcie dnia,
• niewidoczność po wyschnięciu,
• nie ogranicza ruchów np. podczas aktywności fizycznej,
• odpowiedni dla skóry wrażliwej (klej może podrażniać bardzo wrażliwą skórę),
• można nakładać makijaż na wyschnięty żel,
• łatwo aplikuje się na każdą bliznę.
Dokładnie takie właściwości ma żel silikonowy Silconil. Jest on wyrobem medycznym, czyli produktem spełniającym rygorystyczne wymagania. Zalecany jest do wszelkiego rodzaju blizn: po cięciu cesarskim, urazach i oparzeniach, po usuwaniu tatuażu, potrądzikowych a także na rozstępy.
Świeża blizna jest wrażliwa na promieniowanie UV, a ekspozycja na słońce może spowodować jej trwałe przebarwienia. Filtry przeciwsłoneczne SPF 50 powinny być zatem nakładane na okolicę blizny przez co najmniej 6-12 miesięcy od zabiegu. Skorzystaj też z pomocy fizjoterapeuty, który może nauczyć Cię masażu w celu mobilizacji blizny. Ćwiczenia pomogą zapobiegać powstawaniu zrostów i przykurczów, które mogą być przyczyną bólu i ograniczonej możliwości ruchu, np. w obrębie podbrzusza po cesarskim cięciu.
Czas leczy rany
Pielęgnacja blizny wymaga czasu i cierpliwości. Ważna jest regularność. Nie oczekuj spektakularnych efektów po tygodniu. Zwróć uwagę na prawidłowe stosowanie preparatów z silikonem na blizny. Plaster należy zdejmować przynajmniej raz na dobę, przemyć skórę czystą wodą z neutralnym mydłem, osuszyć i nałożyć plaster ponownie. Zapobiega to odparzeniom i maceracji skóry, do której przyklejony jest plaster. Z kolei żel silikonowy wymaga aplikacji 2-3 razy dziennie.
Jeśli nakładamy żel na obszar przykryty potem ubraniem, najpierw należy odczekać aż preparat wyschnie i utworzy warstwę okluzyjną.
Pamiętaj: każda blizna jest inna, ale w przypadku niepokojących objawów, takich jak nadmierne swędzenie, ból czy nagły rozrost tkanki, zawsze skonsultuj się z dermatologiem lub chirurgiem.
Podsumowanie
Pielęgnacja blizny to proces wymagający przede wszystkim cierpliwości i systematyczności, a nie drogich, niesprawdzonych specyfików. Stawiając na preparaty silikonowe, których mechanizm działania jest potwierdzony naukowo, dajemy swojej skórze najlepszą szansę na prawidłowe wygojenie i zabliźnienie.
Piśmiennictwo:
[1] Durante C. M., Kant S. Silicone therapy for the treatment and prevention of
problematic scars: a practical guideline, Wounds International 2020, Vol 11 Issue 4, 64-
69.
[2] He J, Fang B, Shan S, Xie Y. Mechanical Stretch Promotes Hypertrophic Scars
Formation Through Mechanically Activated Ion Channel Piezo1. Plast Reconstr Surg
Glob Open. 2020 Oct 9;8(9 Suppl):144-145. doi: 10.1097/01.GOX.0000721076.59006.f3.
PMCID: PMC7553607. https://www.aptekarzpolski.pl/aktualnosci/farmakologiczne-metody-leczenia-blizn/