Wszawica bez mitów i bez paniki. Jak skutecznie chronić i leczyć skórę głowy dziecka?
Powrót dziecka do przedszkola czy szkoły po wakacyjnej przerwie jest pełen wyzwań, nie tylko dydaktycznych. Czasami pojawia się niespodziewany alert – wszawica! Czy na pewno wiemy, jak ją leczyć, a dzieci skutecznie przed nią chronić?
Co trzeba wiedzieć o wszach?
Wesz głowowa (Pediculus humanus capitis) to niewielki, bezskrzydły owad osiągający długość od 2 do 3 mm. Wszy możemy znaleźć we włosach w trzech stadiach rozwoju. Są to gnidy zwane inaczej jajami, larwy oraz osobniki dorosłe. Dorosła samica wszy składa u nasady włosa od 7 do 10 jaj, które mają szklisto-perłową barwę. Po 7-8 dniach wylegają się z nich półprzezroczyste larwy. Po 17-18 dniach wszy osiągają zdolność do rozmnażania się, a po 19-20 dniach składają kolejne jaja. Po 32-35 dniach wesz zdycha. Owady te potrafią znaleźć się i przeżyć poza skórą człowieka: np. na poduszkach, czapkach czy innych częściach garderoby; żyją wtedy od 24 do 48 godzin.
Jak dochodzi do zakażenia?
Obecność wszy na głowie prowadzi bezpośrednio do rozwoju choroby pasożytniczej, którą nazywamy wszawicą.
Zakażenie następuje w czasie bezpośredniego kontaktu głowami np. podczas wspólnej zabawy, przytulania, robienia zdjęć, używania tych samych szczotek, grzebieni, gumek, czapek, maskotek i materacy. Co ważne, wszawica nie ma nic wspólnego z zaniedbaniem higienicznym. Może pojawić się u każdego – niezależnie od statusu społecznego, czystości włosów czy częstotliwości kąpieli, dlatego w przypadku wykrycia wszy u dziecka także osoby z jego najbliższego otoczenia powinni sprawdzić, czy doszło u nich do zakażenia. Najbardziej charakterystycznym objawem jest uporczywe swędzenie głowy, szczególnie w miejscu występowania wszy tj. w okolicy skroniowej, ciemieniowej oraz na potylicy. W wyniku intensywnego drapania dochodzi do powstania tzw. przeczosów – drobnych ranek i uszkodzeń naskórka, które otwierają drogę wtórnym zakażeniom bakteryjnym i zapalnym skóry głowy.
Leczenie wszawicy
Współcześnie wszawicę zwalcza się poprzez używanie metod mechanicznych oraz preparatów, które nie działają toksycznie na układ nerwowy owada, lecz powlekają go szczelną warstwą, odcinając dopływ powietrza i wody. W efekcie dochodzi do fizycznego uduszenia gnid, larw oraz wszy. Ponieważ jest to działanie mechaniczne, pasożyty nie są w stanie wykształcić odporności na substancje zawarte w tych preparatach. Przykładem takich produktów są wyroby medyczne z linii Licerinn tj. Płyn likwidujący wszy i gnidy, który zawiera cyklometikon oraz Szampon przeciwszawiczy mający w składzie dimetikon. Preparaty te działają skutecznie, umożliwiając bezstresowe i bezpieczne wyeliminowanie problemu wszawicy bez użycia szkodliwych pestycydów. Do produktów dołączone są specjalne grzebienie, które ułatwiają wyczesanie martwych pasożytów. W leczeniu wszawicy istotny jest także czas trwania zabiegu odwszawiania. Raz, a dobrze, czyli 60 minutowa kuracja Płynem Licerinn, bez konieczności powtarzania zabiegu lub 20 minutowa kuracja Szamponem Licerinn i powtórzenie zabiegu po około 7 dniach dla całkowitego wyeliminowania pasożytów.
Profilaktyka
Codzienna ochrona poprzez używanie sprayów ochronnych zawierających olejek z drzewa herbacianego, olejek z mięty pieprzowej, olejek lawendowy oraz dimetikon, pomaga chronić przed zarażeniem się wszawicą. Licerinn Spray ochronny przeciwwszawiczy tworzy na powierzchni włosa warstwę ochronną oraz może być stosowany także na ubrania w ramach codziennej profilaktyki. W ramach codziennej ochrony warto także używać nasączonych olejkami Gumek do włosów przeciw wszom z linii Licerinn, które nie zawierają pestycydów i są nietoksyczne. Dzięki olejkom eterycznym wyrób odstrasza wszy i gnidy. Stanowi ochronę skóry głowy zarówno dzieci, jak i osób dorosłych.
Produkty to jedno, ale edukacja to drugie. Należy przypominać dzieciom, aby nie pożyczały czapek, gumek, spinek, szczotek ani słuchawek od rówieśników. Długie włosy w przedszkolu czy szkole najlepiej związać lub zaplatać w warkocz. Natomiast pościel, ręczniki oraz nakrycia głowy osób zarażonych wszawicą należy wyprać w temperaturze 60 stopni Celsjusza. Z kolei pluszaki i akcesoria powinno się zamknąć w szczelnym worku foliowym na około 10–14 dni. Każdy przypadek wszawicy powinien zostać zgłoszony w placówce, by nie powodować kolejnych ognisk choroby.
Obalamy mity o wszawicy
Wokół wszawicy narosło wiele przekonań, które wprowadzają rodziców w błąd i potęgują niepotrzebny stres. Wszy nie potrafią skakać ani pływać a przemieszczają się wyłącznie poprzez sprawne pełzanie po łodydze włosa. To jednak nie wszystkie mity z na ich temat. Poznajmy też inne.
Mit 1: Wszawica wynika z brudu i braku higieny.
Fakt: Niezależnie od higieny skóry głowy jedne osoby są bardziej podatne na zakażenie, a inne mniej. Są dzieci, które zarażą się zawsze i takie, które wszy omijają.
Mit 2: Tylko dzieci mają wszy.
Fakt: Wszy mają także dorośli, dlatego w przypadku zgłoszenia obecności wszy w przedszkolu lub szkole także opiekunowie, którzy mają bezpośredni kontakt z dzieckiem powinni sprawdzić swoje włosy.
Mit 3: Zwykłe umycie głowy szamponem usuwa wszy.
Fakt: Zwykłe szampony pielęgnacyjne nie działają na pasożyty. Wszy mocno trzymają się włosów, a kosmetyki drogeryjne nie powodują ich usunięcia z włosów.
Mit 4: Trzeba ogolić głowę dziecka.
Fakt: To przestarzała metoda, która na dodatek może wywołać traumę na samą myśl o tym, że dziecko miałoby mieć ogoloną głowę z powodu wszy. Nowoczesne preparaty eliminują pasożyty bez konieczności pozbywania się włosów czy choćby ich ścinania na krótko.
Mit 5: Zwierzęta domowe mogą przenosić wszy głowowe.
Fakt: Wesz głowowa jest pasożytem, który żyje wyłącznie na skórze głowy człowieka i nie atakuje sierści psów czy kotów.
Aleksandra Bartoszewska
Piśmiennictwo:
1. https://www.gov.pl/web/psse-swidnica/profilaktyka-wszawicy
2. Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego PZH https://www.pzh.gov.pl/wszawica-glowowa/
3. Główny Inspektorat Sanitarny https://www.gov.pl/web/psse-siedlce/wszystko-o-wszawicy
4. https://indeks.mp.pl/leki hasło: permetryna