Skóra dziecka latem – atopia i suchość nie mają na urlopu
Lato jest czasem wyczekiwanego odpoczynku na świeżym powietrzu i słonecznej pogody. Naraża jednak niedojrzałą, dziecięcą skórę na promieniowanie UV, wiatr i wodę. Z kolei u alergików i chorych na atopowe zapalenie skóry (AZS) umiarkowane promieniowanie słoneczne może poprawiać stan skóry. Korzystamy z tego w uzupełniającym leczeniu AZS odpowiednio dobraną fototerapią. Z drugiej strony narażenie atopowej skóry na słońce, wiatr i chlorowaną lub słoną wodę może powodować wysuszenie i zaostrzenia stanu zapalnego.
Co niszczy bariery ochronne skóry dziecka?
Niedojrzały naskórek niemowląt i małych dzieci jest cieńszy niż u dorosłych, a jego komórki są luźniej ułożone. Dlatego bariera ochronna skóry nie działa jeszcze w pełni sprawnie. Skóra atopowa z kolei latem szybciej ulega wysuszeniu i podrażnieniom.
Pierwszymi i zasadniczymi czynnikami drażniącymi latem są wysoka temperatura i pot. Pot parując z powierzchni skóry pozostawia na niej drażniącą warstwę. U osób z tendencją do atopii wywołuje to świąd i wyprysk. Drapanie powoduje mikrourazy (tzw. przeczosy) oraz ułatwia wnikanie bakterii, np. gronkowca złocistego, prowadząc do nadkażenia.
Także agresywne składniki w środkach myjących mogą powodować podrażnienia . Latem myjemy dzieci częściej – zmywamy pot, kurz, piasek z piaskownicy czy resztki lodów. Niestety, każdy kontakt ze źle dobranymi środkami myjącymi wypłukuje ze skóry cenne lipidy i naturalne czynniki nawilżające (NMF). Zjawisko to drastycznie zwiększa wskaźnik TEWL, czyli transepidermalną utratę wody. Skóra staje się przesuszona i podatna na pękanie.
Substancje o udowodnionym działaniu drażniącym i uczulającym mogą niestety znajdować się także w preparatach myjących przeznaczonych dla dzieci lub do skóry atopowej [1]. Dlatego, Drogi Rodzicu, sprawdzaj składy kosmetyków dla swojego dziecka.
Woda nie zawsze zdrowia doda
Chlorowana, twarda lub słona woda jest zawsze wyzwaniem dla delikatnej i atopowej skóry. Morze albo ogrodowy basen stanowią świetne miejsce zabaw, ale zbyt długi kontakt z taka wodą może się to zakończyć podrażnieniem i wysuszeniem skóry.
Słońce i wiatr też uszkadzają strukturę naskórka i pozbawiają go elastyczności. Suche letnie powietrze dodatkowo potęguje efekt odwodnienia delikatnej skóry.
Dekalog pielęgnacji dermatologicznych
Opierając się na rekomendacjach Polskiego Towarzystwa Chorób Atopowych (PTCA) [2] oraz aktualnych strategiach leczenia AZS i suchości skóry, eksperci i praktycy zalecają konkretne zasady pielęgnacji. Polegają one głównie na zapobieganiu i łagodzeniu suchości skóry i stosowaniu ochrony są niezależnie od pory roku.
• Czas i temperatura kąpieli pozostają pod kontrolą. Kąpiele delikatnej skóry nie powinny być gorące, a idealna temperatura wody to około 27-30 °C przez ok. 5 minut [4]. Ponadto po każdej kąpieli w basenie lub morzu należy opłukać dziecko czystą, letnią wodą, aby usunąć resztki chloru lub soli, a następnie zabezpieczyć skórę emolientem.
• Stosujemy emolienty. Zapobiegają one wysuszeniu naskórka. Mogą mieć postać produktów do mycia i kąpieli, balsamów, kremów i emulsji do twarzy i ciała. Zawierają związki okluzyjne (zamykające wodę w skórze) np. parafinę, oleje roślinne; humektanty wiążące wodę np. mocznik, kwas mlekowy, sorbitol, glicerol; oraz związki odbudowujące naskórek (ceramidy, cholesterol, wielonienasycone kwasy tłuszczowe).
Emolienty aplikowane na skórę działają od 4 do 6 godzin, dlatego konieczne jest ich stosowanie co najmniej 2 razy dziennie [1,3,4]. Zalecana dawka dla dzieci to ok. 150 – 200 g emolientu tygodniowo [4]. Można je też stosować w postaci tzw. mokrych opatrunków [2].
Emolienty do smarowania należy aplikować na skórę natychmiast (najlepiej do 3 minut) po zakończeniu kąpieli, bo wtedy działają najlepiej. Żeby uzyskać lepsze właściwości przeciwświądowe, produkt można przechowywać w lodówce i nakładać na skórę schłodzony.
• Osuszanie skóry ręcznikiem, zamiast tarcia. Ręcznik przykładamy do skóry punkt po punkcie, zbierając nadmiar wody po myciu. Na co dzień nakładamy na wrażliwą i atopową skórę mineralne filtry UV jako ochronę przed promieniowaniem słonecznym.
Skład emolientów pod lupą
Nie wszystkie emolienty nadają się dla maluchów. U dzieci nie stosujemy preparatów z mocznikiem w wyższych stężeniach, glikolem propylenowym, parabenami, benzoesanem sodu i kwasem benzoesowym, kwasem salicylowym i borowym oraz fenoksyetanolem. Unikać należy sztucznych substancji zapachowych i barwników.
Zwracamy uwagę na alergeny pokarmowe w kosmetykach, np. migdały, makadamia, mleko lub soja, ze względu na możliwość rozwinięcia się alergii na pokarmy po ich kontakcie ze skórą [5]. Dla dzieci poniżej 2 roku życia można stosować produkty specjalnie dopuszczone dla tej grupy wiekowej, po dodatkowej analizie składników [1,3,4].
W codziennej rutynie najlepiej sprawdzi się działanie uzupełniających się produktów: jednego do łagodnego mycia i drugiego do smarowania po kąpieli oraz w ciągu dnia.
Dziecięca skóra dobrze reaguje na składniki takie, jak:
• Oleje roślinne z wielonienasyconymi kwasami tłuszczowymi (np. olej z oliwek,
lniany, wiesiołkowy, z konopi siewnych)
• Masło shea
• Trehaloza
• Parafina ciekła
• Panthenol
• Mocznik w niskich stężeniach
• Cholesterol i ceramidy
Podsumowanie:
Pielęgnacja skóry delikatnej, atopowej i suchej latem to proces wymagający systematyczności. Wybierając bezpieczną pielęgnację opartą na fizjologicznych składnikach, takich jak te zawarte w produktach Sensolium, zwiększamy szansę wakacji bez pieczenia i świądu skóry. A w razie jakichkolwiek wątpliwości, farmaceuta w aptece pomoże dobrać odpowiedni produkt dla Waszego dziecka.
Piśmiennictwo;
[1] Wojtas D, Rogalska M. Analiza składu wybranych emolientów przeznaczonych dla
skóry atopowej. Aesth Cosmetol Med. 2024;13(3):85-93.
https://doi.org/10.52336/acm.2024.014
[2] https://www.ptca.pl/ stan na 29.06.2026
[3] Citko A. Praktyczne aspekty leczenia zmian skórnych u pacjentów z atopowym
zapaleniem skóry. Lekarz POZ. 2026;12(1):23-32.
[4] Tyczyńska K, Krajewski P. Jak pielęgnować skórę w okresie remisji atopowego zapalenia
skóry. Lekarz POZ. 2023;9(3):163-168.
[5] https://www.mp.pl/pytania/pediatria/chapter/B25.QA.7.1.63. Stan na 29.06.2026